Cultuursensitieve cognitieve gedragstherapie
Dr Jeroen Knipscheer1, Dr Simone de la Rie1
1ARQ|Centrum'45 / Universiteit Utrecht
nummer
55
Opgenomen in sessies
Donderdag, 11.30 uur, Zaal 82/83
Kernwoorden
diversiteit; cultuursensitieve competenties; cultureel interview
Tags doelgroep
Kinderen en adolescenten
Volwassenen
Tags thematiek en problematiek
Stemmingsstoornissen
Angststoornissen
Trauma en PTSS
Tags flow
Maatschappelijke en beroepsspecifieke factoren die druk leggen op de (jeugd) GGZ
De therapeut onder druk
Gevolgen van langdurige/chronische stress/druk op lichaam en geest
Tags streams
Cognitieve (gedrags)therapie
Workshop
Mensen met een migratieachtergrond kunnen substantieel onder druk staan, vanwege hun minderheidspositie in de samenleving, discriminatie of een minder draagkrachtige sociaal economische situatie. Binnen deze groep wordt veelal een hogere prevalentie van psychische stoornissen in combinatie met een geringere toegankelijkheid tot de GGz gezien. Behandelaren kunnen druk ervaren vanwege handelingsverlegenheid bij deze groep. CGT is immers ontwikkeld door, en gestandaardiseerd op, de westerse bevolking, en niet zonder meer toepasbaar. Wetenschappelijke evidentie over effectiviteit van CGT interventies bij populaties met een migratieachtergrond is nog altijd gering (Generieke Module Diversiteit, 2018) en het behandeleffect blijkt doorgaans geringer dan bij de meerderheidspopulatie (Ghane, Visser & De Jong, 2013).
Het verwerven van culturele competenties door zorgprofessionals en cultuursensitieve aanpassingen van CGT kunnen leiden tot effectievere behandeling (Hinton & Jalal, 2014; Huey e.a., 2014; Knipscheer et al., 2020). Deze workshop belicht op welke manieren een therapeut het repertoire aan CGT behandelingen effectief kan inzetten bij cliëntengroepen met een migratieachtergrond. We gaan werken aan het vergroten van culturele competenties, zoals kennis, attitude en specifieke vaardigheden. Concreet oefen je met het exploreren van het ziekte-verklaringsmodel aan de hand van het Cultural Formulation Interview (Lewis-Fernández e.a., 2016) en leer je hoe je de gezamenlijke zoektocht met je patiënt naar betekenis en context van de klachten, vorm kan geven. Ook door de inzet van hulpmiddelen als een cultuurgevoelig anamneseprotocol en de richtlijnen van de Generieke Module Diversiteit kan je competentie worden versterkt. Aan de hand van rollenspellen en concrete cases die je zelf inbrengt, zullen we de vertaling naar een cultuursensitieve behandeling maken.
Leerdoelen
· Je bent je bewust geworden dat cultuursensitiviteit in het werken met mensen met een migratieachtergrond essentieel is.
· Je hebt meer inzicht gekregen in de belevingswereld van patiënten met een migratieachtergrond, en hoe je met mogelijke verschillen in ziekteopvattingen tussen patiënt en therapeut kunt omgaan.
· Je hebt concreet geoefend met de inzet van culturele competenties.
· Je bent op de hoogte van de verschillende vormen van cultuursensitieve behandeling en kent de werkzame elementen daarvan.
Literatuur
Generieke Module Diversiteit (2018), te downloaden via https://www.ggzstandaarden.nl/generieke-modules/diversiteit
Ghane, S., Visser, J., & Jong, J. de (2013). Behandeling van etnische minderheden. In: P.M.G. Emmelkamp & K. Hoogduin (red.). Van mislukking naar succes in de psychotherapie (pp. 113-137). Amsterdam: Boom.
Hinton, D., & Jalal, B. (2014). Guidelines for the implementation of culturally sensitive cognitive behavioural therapy among refugees and in global contexts. Intervention, 12, 78-93.
Huey, S.J., Tilley, J.L., Jones, E.O., & Smith, C.A. (2014). The contribution of cultural competence to evidence-based care for ethnically diverse populations. Annual Review of Clinical Psychology, 10, 305-338.
Knipscheer, J.W., Ghane, S., Schouten, K. & Mooren, T. (2020). Cultureel aangepaste behandelmethoden. In: J. De Jong & R. van Dijk (redactie), Handboek Culturele Psychiatrie & Psychotherapie, pp 269-282. Amsterdam: Boom | De Tijdstroom.
Lewis-Fernández, R. Aggarwal, N.K., Hinton, L., Hinton, D.E. & Kirmayer, L.J. (Eds.) (2016). DSM-5. Handbook on the Cultural Formulation Interview. American Psychiatric Association.
Auteurs
Jeroen Knipscheer
ARQ|Centrum'45 / Universiteit Utrecht
psychotherapeut/senior onderzoeker / universitair docent
